Pet Maj 30, 2008 1:25 pm od Dulence_Saviola

Demokratska stranka Srbije svoje korene vidi u Demokratskoj stranci koju je 16. februara 1919. u Sarajevu osnovao Ljubomir Davidović. Razloge tome treba tražiti u programskoj orijentaciji i praktičnoj političkoj delatnosti stare Demokratske stranke i njenog dugogodišnjeg predsednika i osnivača.

Između 1918. i 1920. godine zbilo se nekoliko događaja koji će presudno uticati na stranački život Srbije u međuratnom periodu. Jovan Cvijić je sa grupom mladih intelektualaca u Ženevi osnovao Jugoslovensku demokratsku ligu, koja je ušla u ranije osnovanu Demokratsku zajednicu. Novoosnovanoj stranci Ljubomira Davidovića pristupile su sve tri opozicione partije iz Srbije: Samostalna radikalna, Napredna i Liberalna stranka. Učinio je to i izvestan broj radikalskih prvaka koji se nisu slagali sa Pašićevom politikom, kao i veći deo srpskog krila Hrvatsko-srpske koalicije, na čelu sa Svetozarom Pribićevicem, te manji deo hrvatskog krila ove koalicije. Priključile su se i Demokratska i Liberalna stranka iz Vojvodine, Naprednjaci iz Slovenije i nekoliko manjih političkih grupa iz Dalmacije.

U početku, stranka je imala uspeha i u Bosni i Hercegovini, gde su joj prišli Kočićeva grupa iz Bosanske krajine i mostarska grupa okupljena oko lista «Narod». Mlade pristalice ujedinjenja Srbije i Crne Gore u velikom broju pristupale su novoosnovanoj stranci, dok su se stariji mahom opredeljivali za radikale. Za predsednika stranke izabran je Ljubomir Davidović, i on će tu funkciju obavljati sve do smrti, februara 1940. godine. Glavno stranačko glasilo postaje list «Demokratija».

Posle pada prve jugoslovenske vlade (kabinet Stojana Protića), Ljubomir Davidović je 1919. obrazovao drugu vladu Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. U parlamentu su se izdvojila dva bloka: Demokratska zajednica, koja je podržala Davidovića, i Parlamentarna zajednica, u opoziciji. Prva Davidovićeva vlada nije bila dugoga veka, tako da dolazi do formiranja novog kabineta, u koji su ušli predstavnici Socijaldemokratske stranke iz Hrvatske i Slovenije.

Na kongresu u Beogradu Demokratska stranka usvojila je program u kome se izjasnila za parlamentarnu monarhiju, federalističko uređenje države, čitav niz promena u socijalnoj sferi, od agrarne reforme do stvaranja modernih institucija socijalne zaštite po uzoru na čehoslovački i nemački ustav, gde je prvi put u istoriji program socijalnih reformi postao sastavni deo najvišeg pravnog akta države. Opredeljenje za monarhiju izazvalo je, međutim, izvesnu krizu, i jedna grupa bivših samostalaca, na čelu sa Jašom Prodanovićem, napušta partiju i osniva Jugoslovensku demokratsku republikansku stranku.

Komentari: 3